Yasaya göre:

Başkan, Kongre'den resmi bir onay almadığı sürece birlikleri çatışma bölgesinde en fazla 60 gün tutabiliyor.

Bu süreye ek olarak, güvenli bir geri çekilme süreci için Kongre tarafından 30 günlük tek seferlik bir uzatma verilebiliyor.

Toplam 90 günlük pencerenin ardından, Kongre savaş ilan etmemişse veya operasyona devam onayı vermemişse başkan birlikleri geri çekmekle yükümlü tutuluyor.

Kongre'de durum ne?

Trump yönetiminin İran operasyonları için Kongre'den onay alıp alamayacağı belirsizliğini koruyor. 15 Nisan'da Senato'da yapılan oylamada, başkanın yetkilerini sınırlamayı amaçlayan tasarı 52-47 oyla reddedildi.

Cumhuriyetçilerin büyük çoğunluğu şu ana kadar Trump'ı desteklese de, operasyonların ucu açık bir savaşa dönüşmesinden endişe duyan bazı senatörler, 60 günlük sürenin ardından tutum değiştirebileceklerinin sinyalini verdi.

Yasayı baypas etme yöntemleri

Geçmişteki ABD başkanları, Savaş Yetkileri Yasası'nı farklı hukuki gerekçelerle aşmayı başardı. Trump'ın önündeki olası yollar şunlar:

Askeri Güç Kullanma Yetkisi (AUMF): 2001 ve 2002 yıllarında çıkarılan bu yetkiler, "terörle mücadele" kapsamında başkanlara geniş hareket alanı sağlıyor. Trump, 2020'de Kasım Süleymani suikastını da 2002 tarihli bu yetkiye dayanarak gerçekleştirmişti.

"Çatışma" Tanımı:Obama yönetimi 2011'deki Libya müdahalesinde, operasyonların "aktif çatışma" tanımına girmediğini iddia ederek Kongre onayına ihtiyaç duymadığını savunmuştu.

Anayasal Yetki İddiası:Pek çok eski başkan, Savaş Yetkileri Yasası'nın başkanın "başkomutan" sıfatıyla sahip olduğu anayasal hakları kısıtladığı gerekçesiyle yasanın anayasaya aykırı olduğunu ileri sürdü.

Sahadaki durum ve siyasi riskler

ABD ve İran arasında 8 Nisan'da ilan edilen ve Trump tarafından uzatılan ateşkese rağmen, Basra Körfezi ve çevresinde gerilim düşmüş değil. Son bir hafta içinde ABD donanması bir İran gemisine müdahale ederken, İran da iki ticari gemiyi alıkoydu.

Tarihçiler ve analistler, kamuoyu yoklamalarında savaşın Amerikalılar arasında popüler olmadığını, ancak Trump'ın "yenilgi" kabul etmemek adına operasyonları farklı formlarda (blokaj veya özel operasyonlar gibi) sürdürebileceğini öngörüyor.

Yaklaşan ara seçimler öncesinde, bu "tarihi derecede popüler olmayan savaşın" Cumhuriyetçi Parti üzerindeki baskıyı artırması bekleniyor.

Açıklamada, "Bu şirketler, 1 Nisan Çarşamba günü Tahran saatiyle 20.00'den itibaren İran'da gerçekleştirilecek her terör eylemi karşılığında ilgili birimlerinin imha edilmesini beklemelidir." denildi.

İran'ın insansız hava aracı üretim tesislerini hedef aldıklarını belirten Trump, "İran müzakere etmeyi çok istiyor ama bence henüz hazır değiller" diye konuştu.

Trump, Hürmüz Boğazı'nın açık tutulması gerektiğini de yineledi. Hürmüz'ün güvenliği konusunda görüşmeler yaptıklarını kaydetti, "7 ülkeyle görüşüyoruz" dedi.

Trump, İngiliz Financial Times gazetesine de açıklamalarda bulundu.

Hürmüz Boğazı'nın açık tutulması konusunda Çin'in de yardım etmesi gerektiğini ifade etti.

Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile ay sonunda yapılması planlanan zirvenin ertelenebileceğini de dile getirdi.

Cyprus Mail’in haberine göre Londra’daki resmi konutunda düzenlediği basın toplantısında konuşan Starmer, “Kıbrıs’taki herkese şunu çok açık bir şekilde belirtmek istiyorum ki, onları, hava üssünü ve bölgedeki diğer yerleri korumak için gereken her türlü önlemi alıyoruz” dedi.

Starmer ayrıca, ” koruyucu önlemlerin alındığını” ve “uzun zamandır orada bir hava üssümüz olduğu göz önüne alındığında, bu önlemlerin her zaman yürürlükte olduğunu” söyledi .

Starmer, yarın adaya iki adet AW159 Wildcat helikopterinin geleceğini duyurdu.

Starmer konuşmasının devamında şu ifadelere yer verdi:

“İnsansız hava araçlarına karşı yetenekli Wildcat helikopterleri yarın Kıbrıs’a geliyor,” dedi. Helikopterlerin konuşlandırılması, HMS Dragon Type 45 destroyer savaş gemisinin konuşlandırılmasıyla birlikte Salı günü duyurulmuştu .

Savaş gemisinin önümüzdeki hafta Portsmouth’tan Kıbrıs’a doğru yola çıkması bekleniyor. İngiliz Savunma Bakanlığı sözcüsü Çarşamba günü Cyprus Mail’e yaptığı açıklamada , İngiliz ordusunun gemiyi konuşlandırmaya hazır hale getirmek için ” mümkün olan en hızlı şekilde çalıştığını” söyledi.

Starmer ayrıca, İngiltere’nin Orta Doğu’daki çatışmanın patlak vermesine hazırlıksız olmadığı yönündeki iddialarını tekrarlayarak, ” Ocak ayı boyunca Kıbrıs ve Katar’a savunma varlıkları sevk ettik ” dedi.

Sözlerine göre bu varlıklar arasında “savaş uçakları, hava savunma füzeleri, gelişmiş radar ve insansız hava araçlarını düşürme sistemleri” yer alıyor ve bu adımlar “herhangi bir çatışma başlamadan önce yüksek bir hazırlık durumunda olmamızı sağlamak” amacıyla atılıyor.

“Cumartesi günü saldırılar başladığında, halkımızı ve bölgedeki müttefiklerimizi koruma göreviyle bu jetleri derhal havalandırdık ve uçaklar da bunu yaparak Kıbrıs ve daha geniş bölge üzerinde uçarak, en az biri İngiliz askeri personelinin bulunduğu bir üsse doğru ilerleyen çok sayıda insansız hava aracını düşürdüler ,” dedi.

Sözlerine şöyle devam etti: “İngiliz savaş uçakları dün gece Ürdün, Katar ve diğer ortak ülkeler üzerinde tekrar gökyüzündeydi ve görevlerini uzatmak için havada yakıt ikmali yapıyorlardı.” Askeri tedarik zincirleri ise “uçaklarımızı ve füze depolarımızı sürekli olarak yeniden tedarik ediyor.”

Bu cephede, Kıbrıs muhtemel fırlatma rampasıydı; zira İngiliz savaş uçakları Salı gecesi Ürdün hava sahasında uçan insansız hava araçlarına saldırdı ve onları düşürdü . İngiliz Savunma Bakanlığı o sırada F-35 savaş uçaklarının “Ürdün’ü savunmak için insansız hava sistemlerini düşürdüğünü” açıklamıştı.

F-35 savaş uçakları geçen aydan beri Kıbrıs’ta konuşlandırılmış durumda. Başbakan Starmer’ın Perşembe günü “potansiyel bir bölgesel çatışma öncesinde adaya savunma unsurlarının taşınması” olarak tanımladığı uygulamanın bir parçası olarak, İngiltere anakarasındaki Norfolk’ta bulunan Marham’daki RAF üssünden altı adet bu tür uçak adaya konuşlandırıldı.

Jabari, "Petrol fiyatı 81 dolara ulaştı; dünya bu rakamın en az 200 dolara çıkmasını bekliyor. Hürmüz Boğazı kapalıdır. Donanmamız ve kara kuvvetlerimiz, bu boğazdan geçme teşebbüsünde bulunan her gemiyi ateşe verecek" ifadelerini kullandı.

Petrol boru hatları hedefte

Tuğgeneral Jabari, İran'ın stratejisinin sadece boğazla sınırlı kalmayacağını, bölgedeki petrol boru hatlarını da hedef alacaklarını belirtti.

Düşman unsurlara baskı uygulanana kadar bölgeden petrol ihracatına izin verilmeyeceğini vurgulayan Jabari, ABD'nin enerji ihtiyacına atıfta bulunarak, "Bölge petrolüne susamış durumdalar ancak tek bir damla bile alamayacaklar" dedi.

Piyasalar alarmda: Dev şirketler bölgeden çekiliyor

Gemi takip hizmeti sunan Kpler, sigorta şirketlerinin ve büyük enerji firmalarının Hürmüz Boğazı rotasından çekilmeye başladığını bildirdi.

Cumartesi günü gerçekleşen ABD ve İsrail'in ortak operasyonları öncesinde 73 dolar seviyesinde olan petrol fiyatları, haftanın ilk işlem gününde 80 dolara yaklaştı.

Denizcilik güvenliği uzmanları, boğazın uzun süreli kapalı kalmasının İran için de ciddi riskler taşıdığını belirtiyor.

Uzmanlar, gemilere yönelik olası saldırıların Körfez ülkelerini de doğrudan savaşın içine çekebileceği uyarısında bulunuyor. Halihazırda bölgedeki 700'den fazla tankerin bekleyişi sürerken, küresel tedarik zincirinde son on yılın en büyük enerji şoku yaşanıyor.